Biodiversiteit neemt wereldwijd en ook in Nederland in hoog tempo af. Dat raakt niet alleen natuurgebieden, maar ook onze voedselvoorziening, leveringsketens en economie. Voor bedrijven wordt biodiversiteit daardoor steeds relevanter. Gelukkig zijn er verschillende manieren waarop organisaties kunnen bijdragen aan herstel.
Biodiversiteit verdwijnt sneller dan we denken
In Nederland verdwijnen soorten planten, insecten en dieren in hoog tempo. Dat gebeurt vaak geleidelijk en daardoor ongemerkt, maar de gevolgen zijn groot. Want biodiversiteit vormt de basis van ecosystemen die zorgen voor bestuiving, vruchtbare bodems, schoon water en een stabiel klimaat. De achteruitgang van biodiversiteit raakt dan ook steeds meer aan de manier waarop we produceren, consumeren en ondernemen.
Waarom dit van belang is voor bedrijven
Biodiversiteit werd lange tijd gezien als een thema voor natuurorganisaties, wetenschappers en beleidsmakers. Dat beeld verandert snel.
Want veel sectoren zijn direct afhankelijk van gezonde ecosystemen. Volgens Wageningen University & Research is ongeveer 80% van de landbouwgewassen afhankelijk van bestuivende insecten. Wereldwijd is zelfs ongeveer een derde van alle landbouwproductie direct afhankelijk van bestuiving door onder meer bijen, zweefvliegen en vlinders. Voor horeca, supermarkten, voedselproducenten en bedrijven met een eigen kantine betekent dat iets heel belangrijks: een deel van hun leveringsketen begint bij een bij of hommel.
Wanneer bestuivers schaarser worden, nemen risico's in de keten toe. Opbrengsten worden minder voorspelbaar en prijzen kunnen sterker fluctueren.
Daarnaast speelt regelgeving een steeds grotere rol. Europese wetgeving vraagt bedrijven om meer inzicht te geven in hun impact op natuur en biodiversiteit. Ook banken, investeerders en klanten kijken steeds vaker naar deze onderwerpen bij financiering, samenwerking en inkoop.
Daarmee is biodiversiteit niet alleen een ecologisch thema, maar ook een economische factor.
Waarom de biodiversiteit achteruitgaat
Biodiversiteit is het netwerk van planten, dieren, insecten, schimmels en micro-organismen dat onze leefomgeving draaiende houdt. Het gaat niet alleen om het aantal soorten, maar ook om de samenhang tussen die soorten. Hoe meer variatie aanwezig is, hoe beter het netwerk bestand is tegen verstoringen zoals ziekten, droogte of klimaatverandering.
Onderzoeken van Naturalis en Wageningen University & Research laten zien dat veel soorten het moeilijk hebben. Insecten nemen af in aantal en in soortenrijkdom. Vooral de specialisten verdwijnen, soorten die maar op één plant of in één type bodem leven. De teruggang heeft verschillende oorzaken:
Intensief landgebruik: veel landschappen zijn ingericht op maximale productie. Daardoor ontstaat minder variatie in vegetatie en leefomgeving. Juist die variatie is belangrijk voor insecten, vogels en andere soorten.
Verlies van leefgebied: door verstedelijking, infrastructuur en intensief landgebruik verdwijnen steeds meer natuurlijke leefgebieden. Soorten krijgen daardoor minder ruimte om te leven, zich voort te planten en zich te verplaatsen.
Vervuiling: stikstof, bestrijdingsmiddelen en andere vormen van vervuiling beïnvloeden ecosystemen. Sommige soorten kunnen zich aanpassen, maar veel andere soorten verdwijnen of nemen sterk af.
Klimaatverandering: veranderende temperaturen, droogte en extreem weer zorgen voor extra druk op ecosystemen. Soorten moeten zich aanpassen aan omstandigheden die sneller veranderen dan veel ecosystemen kunnen bijhouden.
Watonderzoeknogmeerlaatzien
Diverseonderzoekenlatenookpositievegeluidenhoren:
In stedelijke gebieden kan ecologisch maaibeheer, zoals gefaseerd maaien en minder vaak maaien, bijdragen aan herstel van insectenpopulaties. Dit kost echter tijd.
Een bloemenstrook, bomenrij of groen bedrijventerrein draagt bij, maar heeft meer effect wanneer het onderdeel wordt van een groter geheel. Ook dit kost tijd.
Wanneer landbouw ecologisch inclusiever wordt, het landschap gevarieerder wordt en natuurgebieden verbonden worden, kan de biodiversiteit in landbouwgebieden herstellen. Dit kost wederom tijd.
Er gloort dus hoop aan de horizon en bedrijven en het mooie is dat bedrijven zelf invloed hebben.
Wat bedrijven kunnen doen
Bedrijven kunnen de biodiversiteitscrisis niet alleen oplossen. Ze kunnen wel invloed uitoefenen op de druk die op het systeem ontstaat:
Vergroen je terrein. Met relatief eenvoudige aanpassingen, zoals gevarieerde beplanting, bomenrijen en bloemrijke zones, kan een terrein bijdragen aan biodiversiteit en fungeren als schakel tussen natuurgebieden. Organisaties zoals onze partner Meer Bomen Nu ondersteunen initiatieven die bijdragen aan vergroening en ecologische verbindingen.
Neem je keten onder de loep. Door samen te werken met leveranciers die natuurvriendelijke productiemethoden toepassen, ontstaat ook buiten het eigen terrein impact. Stichting Voedselbosbouw laat bijvoorbeeld zien hoe voedselproductie en natuurherstel hand in hand kunnen gaan.
Laat van je horen. Medewerkers, klanten en partners waarderen organisaties die transparant zijn over hun ambities en stappen zetten, ook wanneer die nog niet perfect zijn.
Herstel van biodiversiteit vraagt dus om een lange termijnvisie. Juist daarom geldt dat het hoog tijd is om te beginnen!
Kom in actie
De achteruitgang van de biodiversiteit is de afgelopen maanden uitgebreid in het nieuws geweest. De tijd begint te dringen, maar het is nog niet te laat. De keuzes die vandaag worden gemaakt, bepalen mede hoe veerkrachtig de systemen zijn waarvan we morgen afhankelijk zijn. En waarmee we een toekomstbestendige samenleving moeten vormen.
Boes Bos werkt samen met partners die elk op hun eigen manier bijdragen aan herstel van biodiversiteit. Wil je daar een bijdrage aan leveren? Neem dan contact met ons op.
