Bomen vormen de basis van een stabiel klimaat, een gezonde leefomgeving en een veerkrachtige economie. Toch verdwijnen wereldwijd nog altijd miljoenen hectares bos. Dat raakt niet alleen de natuur, maar ook de beschikbaarheid van grondstoffen, water en voedsel. Juist daarom is investeren in gezonde bossen geen idealisme, maar een strategische keuze voor bedrijven. 

Het belang van bomen voor onze economie 

Bomen vormen een belangrijke schakel binnen ecosystemen en zijn tegelijkertijd een ecosysteem op zichzelf. Ze verrijken de bodem met organisch materiaal, houden voedingsstoffen vast en verbeteren de bodemstructuur. Dat maakt landbouwgronden vruchtbaarder en vergroot hun vermogen om water vast te houden. 

Op warme dagen zorgen bomen voor schaduw en verkoeling. Dat vermindert hittestress, verhoogt de leefbaarheid en beperkt economische schade door extreme hitte. 

Daarnaast spelen bomen een belangrijke rol in de waterhuishouding. Ze helpen regenwater langer vast te houden, beperken erosie en verkleinen de kans op zowel overstromingen als langdurige droogte. Daarmee dragen ze bij aan een stabieler klimaat en een beter functionerend watersysteem. 

Het CBS kent zelfs een waarde toe aan de natuur voor de Nederlandse economie. Tussen 2013 en 2022 groeide deze naar ruim €15 miljard per jaar, waarvan stedelijk groen alleen al ruim €1,1 miljard vertegenwoordigt. 

De gevolgen van ontbossing 

Vrijwel ieder bedrijf is afhankelijk van bomen, omdat gezonde bossen de basis vormen van de systemen waar onze economie dagelijks op draait. Ze beïnvloeden het klimaat, houden water vast, beschermen bodems, ondersteunen biodiversiteit en maken voedselproductie mogelijk. 

Die systemen staan wereldwijd onder druk. Bossen verdwijnen nog altijd op grote schaal en daarmee neemt ook de voorspelbaarheid van onze leefomgeving af. De gevolgen worden steeds zichtbaarder: langere periodes van droogte, extremer weer, afnemende biodiversiteit en grotere druk op internationale productieketens. 

Bossen verdwijnen vooral omdat we ruimte nodig hebben voor ons eigen bestaan. Wereldwijd wordt de helft van de ontbossing veroorzaakt door uitbreiding van landbouw, zoals soja- en palmolieplantages. Nog eens veertig procent maakt plaats voor graslanden voor vee. De rest maakt plaats voor woningbouw en infrastructuur. Als we kijken naar alleen Europa, dan is urbanisatie de grootste veroorzaker van ontbossing. 

Ondanks toenemende aandacht voor natuurherstel verdwijnt wereldwijd nog altijd op grote schaal bos. Volgens de meest recente cijfers van de FAO ging tussen 2015 en 2025 jaarlijks gemiddeld 10,9 miljoen hectare bos verloren. Dat komt neer op ongeveer 15 miljoen voetbalvelden per jaar. 

Daarmee verdwijnen niet alleen bomen, maar complete ecosystemen die zorgen voor de net genoemde klimaatregulatie, waterbuffering en biodiversiteit.  Productieketens worden kwetsbaarder, weersomstandigheden minder voorspelbaar en natuurlijke hulpbronnen schaarser. 

Dit raakt uiteraard ook Nederlandse bedrijven. Internationale toeleveringsketens waar ook wij gebruik van maken, zijn nauw verbonden met gebieden waar ontbossing plaatsvindt. En in Nederland zelf krijgen bedrijven steeds meer te maken met de gevolgen van extreem en onvoorspelbaar weer. 

Beschermen van bestaande bossen is op korte termijn het belangrijkst 

Onderzoek laat zien aan dat volwassen bomen veel meer CO₂ opslaan dan jonge bomen. Tot wel 150 kilo per jaar. Het grootste deel van die CO₂ zit diep in de eeuwenoude bosbodem en wortels verankerd. Wanneer een bos wordt gekapt, verdwijnt niet alleen de boom, maar raakt ook de bodem verstoord waardoor al het opgeslagen CO₂ direct vrijkomt 

De eerste jaren neemt een jong boompje maar heel weinig CO₂ op, zo tussen de 10 en 40 kilo per jaar. Het duurt vaak 30 tot 50 jaar voordat een nieuw aangeplant bos evenveel CO₂ opneemt en vasthoudt als een volwassen bos. Die tijd hebben we op korte termijn niet om de huidige klimaatdoelen te halen. 

Aanplanten van nieuwe bossen is noodzakelijk voor de toekomst 

Nieuwe bossen zijn op de lange termijn echter onmisbaar om gedegradeerde landschappen te herstellen en natuur weer met elkaar te verbinden. Hun grootste waarde ontstaat als ze worden aangelegd als onderdeel van een gezonde, biodiverse leefomgeving en niet als vervanging van bossen die eerst zijn verdwenen. Zo kunnen ze een optimale rol spelen in opname van CO2, waterbeheersing en tegengaan van verdere opwarming van de aarde.  

Locatie en soorten 

Recent onderzoek toont aan dat de gekozen locatie belangrijker is dan het aantal bomen dat geplant wordt. Bossen zijn donkerder dan graslanden of sneeuw. Ze nemen daardoor zonnestraling op in plaats van die terug te kaatsen naar de ruimte. In koude regio’s speelt dat een grote rol: een donker bladerdak boven een besneeuwde ondergrond absorbeert warmte die de sneeuw normaal zou reflecteren. Daardoor wordt het voordeel van bomen planten voor klimaatvoordeel deels tenietgedaan.  In tropische gebieden werkt het precies andersom. Door voortdurende verdamping en warmteafvoer via het bladerdak wordt er ruimschoots gecompenseerd. Het nettoresultaat is dus afkoeling in plaats van opwarming. Locatie weegt dus zwaarder dan omvang.  Het planten van 450 miljoen hectare in de tropen, heeft hetzelfde verkoelende effect als het planten van 900 miljoen hectare op niet-strategische plekken.  

Welke boom er wordt geplant, bepaalt in welke mate biodiversiteit zich kan ontwikkelen. De inheemse zomereik in Nederland is daar een goed voorbeeld van. Deze boom biedt leefruimte aan ruim 450 insecten en andere organismen. Een Amerikaanse zomereik van hetzelfde formaat huisvest slechts 13 soorten insecten. Inheemse bomen planten zorgt voor sneller herstel van de biodiversiteit. Daarnaast biedt het een betere overlevingskans voor de bomen, omdat deze in een omgeving worden geplant waarin ze van oorsprong ook thuishoren en ze zich daarom niet hoeven aan te passen aan omstandigheden die niet bij hen passen. 

Wat bedrijven kunnen doen 

Bedrijven hebben niet de volledige controle over klimaatverandering of ontbossing. Wel hebben zij invloed op de keuzes die bijdragen aan minder ontbossing of zelfs het omkeren van ontbossing. 

Een eerste stap ligt binnen de eigen organisatie. Door bewustere keuzes te maken in inkoopbeleid, verspilling terug te dringen en vormen van landgebruik te ondersteunen die natuur en productie combineren, zoals voedselbossen, ontstaat stap voor stap een veerkrachtiger systeem. 

Daarnaast kunnen bedrijven bijdragen aan het beschermen van bomen en het herstellen van gebieden buiten hun eigen bedrijfsvoering. Door te investeren in projecten die bestaande bossen beschermen en aangetaste landschappen herstellen, helpen bedrijven mee aan het versterken van natuurlijke ecosystemen.  

En door te investeren in inheemse bomen rondom het eigen bedrijf, versterken ze niet alleen de natuur in eigen land, maar verkleinen ze ook de impact die klimaatverandering dicht bij huis heeft. 

Meerdere bedrijven zetten zich inmiddels in voor het beschermen van bossen en het aanplanten van nieuwe bomen. Ook boeren dragen inmiddels bij door o.a. via onze partner Meer Bomen Nu inheemse bomen op hun percelen te planten. Afgelopen winter maar liefst 25.000 stuks. Wil je ook met je bedrijf aan de slag? Neem dan contact met ons op!